facebook  linkedin  twitter

"Je boek, de workshops en de nieuwsbrieven zijn een geweldig hulpmiddel voor mij geweest om echt goed na te kunnen denken. Ik voel nu dat 'alleen' niet iets voor mij is."

  • Start
  • Blog
  • Uit de anonimiteit: wat beweegt donoren?

Uit de anonimiteit: wat beweegt donoren?

donoroplossingAls single vrouw die haar kinderwens wil realiseren, ben je aangewezen op een spermadonor. Maar wie zijn toch die mannen die donor zijn bij een spermabank?

Fiom deed recentelijk onderzoek naar de motivatie van donoren om zich aan te melden bij hun KID-DNA Databank. Onderzoek dat ook weer een beetje bijdraagt aan het beeld dat jij en ik ons vormen van donoren.

Tot 2004 waren de meeste spermadonoren in Nederland anoniem, en de informatie die er over deze donoren is, is vaak incompleet of niet juist, of er is helemaal geen informatie beschikbaar. Dat geldt overigens ook voor niet-anonieme B-donoren uit de periode 1989-2004. Daarom nam Fiom in 2010 het initiatief voor de KID-DNA Databank. Deze DNA-databank is een plek waar donorkinderen gematcht kunnen worden met hun donor.

Aan donoren die zich tussen mei 2015 en augustus 2017 hebben aangemeld bij de DNA-databank is gevraagd of zij een vragenlijst wilden invullen. 179 van de 244 benaderde donoren heeft dit gedaan.

Wie zijn deze mannen?

Op het moment van het onderzoek was de gemiddelde leeftijd 63 jaar, waarbij de jongste 35 en de oudste 78 was. Deze mannen waren donor met name in de jaren ’70 (26 procent), ’80 (42 procent) en ’90 (23 procent). In de periode dat ze actief waren als donor, had ruim de helft van hen zelf kinderen (52 procent); op het moment van registreren bij de Fiom KID-DNA Databank was dat ruim 80 procent. 82 procent van de mannen is hoogopgeleid.

De meeste mannen waren A-donor en doneerden anoniem (81 procent), ruim 14 procent was B-donor, en een kleine 5 procent was zowel A- als B-donor.

Motivatie voor het opheffen van hun anonimiteit

Waarom besloten deze mannen om zich nu toch te laten registreren bij de DNA Databank, en daarmee hun anonimiteit op te heffen? Er werden hen zeven mogelijke redenen voorgelegd, en de ruimte om er zelf nog een reden aan toe te voegen. De respondenten mochten meerdere antwoorden aankruisen:

De kinderen die met mijn zaad verwekt zijn: 

  • hebben recht op informatie over uiterlijke en sociale kenmerken - 89 %
  • hebben er recht op mij vragen te stellen - 91% 
  • hebben er recht op mij te ontmoeten - 74%

Ik wil graag:

  • weten of er kinderen met mijn zaad verwekt zijn - 31%
  • weten hoe het met de kinderen gaat - 36%
  • contact met de kinderen (via brief, mail of telefoon) - 27%
  • een ontmoeting met de kinderen - 31%

Twee-derde van alle gegeven antwoorden heeft betrekking op een kind-gerichte motivatie; één-derde van alle gegeven antwoorden zijn donor-gericht. De meeste donoren (54%) gaven alleen een kind-gerichte motivatie voor het zich registreren bij de DNA-Databank, 45% deed het zowel voor de kinderen als voor zichzelf, en slechts 2 donoren (1%) gaven alleen eigenbelang als reden.

Voor de helft van de donoren was de aanleiding om hun anonimiteit op te heffen, dat ze hoorden van het bestaan van de Fiom KID-DNA Databank. Mogelijk heeft de publieke oproep van (toenmalig) minister Schippers in 2017 daaraan bijgedragen (haar boodschap was: spermadonoren, u deed toen een goede daad, doe nu een tweede goede daad door u bij de databank te laten registeren). 15 procent van de donoren zei nooit anoniem te hebben willen zijn. Ook de invloed van de media (15 procent), de geboorte van eigen kinderen (9 procent) en het toenemend bewustzijn hoe belangrijk contact voor donorkinderen kan zijn (8 procent) werden genoemd. 

Omgeving, openheid en steun

Als je je op laat nemen in de KID-DNA Database bestaat de kans dat je gematcht wordt, er contact gelegd wordt, en er misschien ook een ontmoeting plaatsvindt. Eenmalig of misschien als begin van een duurzamere rol in elkaars leven. Daarmee wordt donorschap heel zichtbaar. Wat vindt de omgeving daarvan?

De meeste respondenten (76 procent) hadden een partner die hen steunde in hun besluit zich aan te melden bij de databank en zo hun anonimiteit op te heffen. Een enkeling (2 procent) had een partner die er niet achter stond en 6 procent van de respondenten hebben hun partner niet geïnformeerd over hun aanmelding.

Ook de meeste kinderen (41 procent) stemden in met het besluit van hun vader, maar een substantieel deel van de respondenten (35 procent) heeft hun kinderen niets verteld.

Hoop

Hoe belangrijk is het voor deze donoren van toen om via de DNA Databank in contact te komen met kinderen van wie zij de donorvader zijn? Respondenten konden dat op een schaal van 1-10 aangeven, waarbij 1 = totaal onbelangrijk en 10 = heel erg belangrijk.

Ongeveer een derde van de mannen hoopt heel erg op een match (32 procent, score 8-10), voor 16 procent is het belangrijk (score 7), 10 procent staat er neutraal in (score 6) en 37 procent van de respondenten maakt het niet veel uit (score 1-5)

 

Een man die zich bewust is van de impact van zijn keuze om spermadonor te zijn, die oog heeft voor wat dat voor een kind kan betekenen, de rechten van dat kind op informatie en contact erkent, open is naar zijn partner en eventuele eigen kinderen. Ik vind het geruststellend om deze grootste gemene deler in de uitkomsten te lezen. 

En jij? Hoe draagt dit bij aan jouw beeld van en gevoel bij een B-donor?

 

©Barbara Lammerts van Bueren

 

Bron: Sophie Bolt, Diny Postema, Anouk van der Heij & A. Janneke B.M. Maas (2019), Anonymus Dutch sperm donors releasing their identity, in: Human Fertility

Zie ook: Waarom Nederlandse spermadonoren hun anonimiteit opgeven

 

Voor donoren is het registreren bij de Fiom KID-DNA Databank sinds 2017 kostenloos; voor donorkinderen sinds december 2018.

 

Tags: spermadonor, donorkind, spermabank